Sabah Gazetesi’nin 06 Şubat 2008 tarihli Emrah Kayalıoğlu’nun haberinde Antigua - ABD davasına Forbes kaynaklı olarak tekrar yer verilmiş. Türkiye’de online bahisi yasaklayan mercilerin dikkatini çekeceğini umduğumuz haber metni şu şekilde:
Türkiye’de internetten yurtdışındaki sitelerde bahis oynamak yasak. Ama küçük bir ada devleti olan Antigua, bu yasaklarla ilgili ABD’ye karşı Dünya Ticaret Örgütü nezdinde açtığı davayı kazandı. Bu girişim, Türkiye gibi ülkelerdeki yasağın da ömrünün çok uzun olmayacağını gösterdi..
Aylık ekonomi dergisi Forbes, Dünya Ticaret Örgütü’nün (WTO), ABD’deki internetten bahis yasağı hakkında açtığı davada Antigua’yı haklı bulmasının Türkiye’ye nasıl yansıyabileceğini inceledi. Yazı özetle şöyle: Özellikle Batı ülkelerinde internet bahisçilerine uygulanan yasakların liberal anlayışla çeliştiği yönünde ciddi tartışmalar yaşanıyor, hatta davalar açılıyor. Türkiye’de de yurtdışındaki sitelerden internet üzerinden bahis oynamak yasak. Bu sitelere ve bu sitelerden para transferini engellemeye yönelik tedbirler alındı, yasaklar getirildi. ABD de 2006 yılında vatandaşlarının ülke dışında kurulu internet sitelerinden bahis oynamalarını önlemek için bankaların bu sitelere para transferi yapmalarını yasaklamıştı. Çarklarını büyük ölçüde bahis sektörüyle döndüren Karayipler’de minik bir ada ülkesi olan Antigua geçen yılın ilk aylarında ABD’yi WTO’ya şikayet etti. Yargı sürecinin ardından karar şöyle çıktı: ABD, GATT kurallarını çiğnediği için Antigua’ya yılda 21 milyon dolar tazminat ödeyecek. Tazminat, Antigua’nın talebinin çok altında (yaklaşık 164′te biri) kalsa da ABD’nin ülke dışındaki internet sitelerinden bahis oynanmasını yasaklaması da GATT’a aykırı bulundu ve ABD’den söz konusu yasaları yeniden GATT’a uygun hale getirmesi istendi. Tazminatın, talebin çok altında kalışında, son söz söylenmeden önce Antigua’ya göre çok daha büyük ülke konumundaki müdahillerin ABD’den ayrıcalıklar koparıp geri adım atmaları da önemli rol oynadı. AB, 20 Aralık’ta Cenevre’de yapılan anlaşmayla ABD’den posta-kurye, araştırma-geliştirme ve depolama alanlarında haklar kopardı. Ve davada Antigua yalnız kaldı.
‘İHRACAT YAPILIYOR’
Karar metninde; WTO, Antigua’da kurulu şirketler aracılığıyla ABD’den oynanan bahis ve kumarı Antigua’nın ABD’ye ihracatı olarak değerlendirdi. Hizmet sağlayıcı internet sitesinin nerede kurulu olduğunu dikkate aldı. ABD’deki hizmet alıcının, ödemeyi yaptığı banka hesabının Antigua’da olup olmamasının bu hükmü değiştirmediğinin altı çizildi. Sonuçta WTO, uluslararası internet bahsine (ve kumara) uygulanan yasağı onaylamadı ve ABD gibi bir ülkenin aleyhine karar verdi. Buradan, “İleride Türkiye böyle bir davayla karşılaşırsa tazminat rakamı daha da düşük olacaktır” hükmüne ulaşabiliriz. Ama böyle bir dava açılırsa sonucunun ne olacağını kestirmek de zor değil. Üstelik ABD’nin davanın güçlü müdahilleri olan AB ülkelerini ikna etmek amacıyla verdiği ekonomik tavizlerin boyutlarını da düşünmek gerekir.
Söz konusu anlaşmalarda Türkiye’nin de imzası var
Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Gerel Anlaşması’nda imzası bulunan Türkiye, Dünya Ticaret Örgütü’nün de üyesi. Yani, aynı baskı gelecekte Türkiye’ye de yapılabilir..
Türkiye de WTO’ya üye ve Antigua’nın ABD hakkındaki şikayetine konu olan GATT’a (Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması) imza koymuş durumda. WTO, uluslararası ticaretin serbestleştirilmesini amaçlıyor. GATT ve bunun içindeki TBT de (Ticarette Teknik Engeller Anlaşması) özetle, uluslararası ticaretteki kısıtlamaları içeriyor. Bunlara imza koyan ülkelerin uluslararası ticaret ve dolaşım üzerine gereksiz engeller koymamasını emrediyor. “Yerli ve ithal ürünlere yapılan uygulama arasında ayrımcılık olmaması” ifadesi de TBT’de yer alıyor. İşte Antigua da ABD aleyhine açtığı davada bu noktaların üzerinde durdu. Bir yıla yakın süren davaya Japonya, Kanada, Meksika, Çin ve Avrupa Birliği de müdahil oldu. Davada Antigua, 3 milyar 443 milyon dolar talep ederken ABD davanın kapanması için 500 bin dolar öneriyordu.
ABD’de online bahis ve kumarın yasaklanmasından sonra bu yasak nedeniyle mağdur olan ülkeler Dünya Ticaret Örgütü nezdninde şikayette bulunmuşlardı ve kayıplarının telafisini talep etmişlerdi. Daha önce bir grup olarak AB, Japonya, Kanada ve Avusturalya, ABD ile kendi aralarında başka sektörlerde kopardıkları imtiyazlara karşılık anlaşmıştı. Anlaşmayan ülkelerden Antigua, ABD’den senelik 21 Milyon Dolar değerinde imtiyaz koparmıştı. Macau ve Hindistan halen anlaşmaya yanaşmayan ülkeler listesinde yer alırken Kosta Rika da konuyu DTÖ’ye taşıyan ikinci ülke oldu.
28 Ocak 2008′de Kosta Rika ve Antigua (Antigua ikinci defa) DTÖ’den lisans verdikleri bahis şirketlerinin ABD’de faaliyet gösterememesi nedeniyle oluşan kayıplarının ABD tarafından karşılanmasını talep ettiler. Kosta Rika’nın bu talebi ile AB’den daha fazla imtiyaz koparması, AB ve diğer anlaşan ülkelerin de taleplerini yeniden değerlendirmesi anlamına gelecektir. Bu itirazlar, ABD’de online bahis ve poker şirketlerinin yeniden faaliyet gösterebilmesini sağlayacak düzenlemlerin yapılması konusunda mevcut yönetim üzerindeki baskıyı arttırmış durumda.
Kaynak: Safe and Secure Internet Gambling Initiative ve Bahismedya.com
Online bahis ve kumarı Dünya Ticaret Örgütü’nün mevzuatlarına aykırı olmasına rağmen yasaklayan ABD’nin başı başta adalar ülkesi Antigua ve Barbuda olmak üzere birçok ülke ile derde girmişti. Antigua’ya senelik 21 milyon dolar değerinde tazminata mahkum olan ABD, aynı bahis yasağı nedeniyle itirazda bulunan AB’ye ise çeşitli konularda imtiyaz hakkı tanımak zorunda kalmıştı. Bu konuda yaşanan gelişmelere daha önce detaylı olarak yer vermiştik.
Türk medyasında ilk kez ‘iddaa yasası’ ile ABD ile benzer bir şekilde online bahis ve kumara yasak getiren Türkiye’ye de benzer tazminat davaları açılabileceği dillendirildi. Sabah Gazetesi’nden tanıdığımız Emrah Kayalıoğlu, Forbes Türkiye’nin Şubat 2008 sayısında konuyu köşesine taşıdı. Yazıdan bir kesit şu şekilde:
ABD (senelik 21 Milyon Dolar değerinde tazminat kapsamında) telif haklarından vazgeçerek Antigua’nın ekonomik kaybını telafi eder veya etmez. Bu, işin bize uzak tarafı. Bizi ilgilendiren kısım ise benzer yasakların ülkemizde de uygulanıyor oluşu.
Karar metnindeki ayrıntılar içerisinde bir tanesinin altı çizilmeli: WTO, Antigua’da kurulu şirketler aracılığıyla ABD’den oynanan bahis ve kumarı Antigua’nın ABD’ye ihracatı olarak değerlendirdi. ABD’deki hizmet alıcının, ödemeyi yaptığı banka hesabının Antigua’da olup olmamasanın bu hükmü değiştirmeyeceğinin altı çizildi. İşte bu nokta çok önemli. WTO, hizmet sağlayıcı İnternet sitesinin nerede kurulu olduğunu dikkate alıyor; ödeme yapılan hesabın ait olduğu bankanın yerini değil.
Sonuçta WTO, uluslararası internet bahsine (ve kumara) uygulanan yasağı onaylamadı. Bunu yaparken hükmedilen tazminat talebin çok altında kalsa da ABD gibi bir ülkenin aleyhine karar verdi. Minik Karayip ülkesi Antigua’nın yıllık 3.4 milyar dolarlık talebine bu ülkeden kurulu siteler aracılığıyla ABD’den oynanan bahis ve kumar miktarının tahmini bir bedeli göz önünde alınarak ulaşıldı. Sonuçta talebin çok altında bir tazminat (senelik 21 milyon dolar) hem de dolaylı olarak telif hakları vasıtasıyla elde edildi.
Buradan ‘İleride Türkiye böyle bir davayla karşılaşırsa tazminat rakamı daha da düşük olacaktır’ hükmüne ulaşabiliriz. Ama böyle bir dava açılırsa sonucunun ne olacağını kestirmek de zor değil. Üstelik ABD’nin davanın güçlü müdahilleri olan AB ülkelerini ikna etmek amacıyla verdiği ekonomik tavizlerin (posta-kurye, araştırma-geliştirme ve depolama konusunda verilen haklar) boyutlarını da düşünmek gerekir. Ayrıca Türkiye aleyhine açılabilecek böyle bir davada Türkiye’nin, ABD’nin yaptığı gibi AB ülkelerini davadan vazgeçmeye nasıl ikna edeceği de (hatta ikna edip edemeyeceği) ayrı bir tartışma konusu!
ABD’nin online bahis ve kumarı yasaklamasından sonra yasanın Dünya Ticaret Örgütü mevzuatlarına aykırı olması çeşitli tartışmalara yol açmıştı. Geçtiğimiz aylarda DTÖ’nün gündemini oldukça meşgul eden görüşmeler sonucunda karlı çıkan DTÖ’nün en hacimli üyesi ABD oldu.
-27 Nisan 2007- ABD Kongre Üyesi Barney Frank yasanın hayatında gördiği en aptalca şey olduğunu belirtti ve iptali için kanun tasarısı sundu. Yeni yazılımlar, yaş doğrulama sistemleri, sorumlu oyunculuk , güvenlik programları, vergilendirme ve benzeri düzenlemeleri içeren yasa tasarısı kongrede tartışılmaya başlandı.
-21 Haziran 2007- Yasaktan sonra ilk itiraz Karayip Adaları ülkesi Antigua & Barbuda’dan geldi. Lisansladığı online bahis ve kumar şirketlerinin kazançlarında oluşan azalma ile uğradığı mağduriyetin giderilmesi için DTÖ aracılığı ile 3.4 Milyar Dolar tazminat talep etti. Amerika rakamın abartılı olduğunu, hakedilen tazminat miktarının 500,000$ civarında olduğunu belirtti.
-28 Eylül 2007- Bahis şirketlerine lisans dağıtan Avrupa Birliği uğradığı mağduriyet nedeni ile DTÖ’ne itirazda bulundu. 100 Milyar Dolar tazminat talebinde bulunan AB, Antigua’nın en az 20-30 katı mağdur olduğunu, bu nedenle 100 Milyar Dolarlık bir tazminatın kendilerine ödenmesi gerektiğini belirtti. Avusturalya, Japonya, Kanada, Kosta Rika, Hindistan ve Macau DTÖ’ne itiraz etmek için sıraya girdiler.
-17 Aralık 2007- Tüm bu gelişmeler sonucunda Amerika’nın daha fazla dayanamayacağı ve keyfi bahis yasağını kaldırması bekleniyordu. Ancak Amerika yine gücünü ortaya koydu ve DTÖ nezdninde AB ile anlaşmaya vardı. Bahis ve kumar konusunda AB’de oluşan mağduriyete karşılık posta-kurye servisleri ve depolama konusunda AB’ye yeni imtiyazlar veren ABD davadan beraat etti. ABD’nin aynı konu ile ilgili Kanada ve Japonya ile de anlaşmaya vardığı belirtildi. Haber sonrasında Londra Borsasında işlem gören Party Gaming hisseleri %5,79 değer kaybetti.
-21 Aralık 2007- ABD’den 3.4 Milyar Dolar talep eden Antigua, 21 Milyon Dolar tazminata hak kazandı. DTÖ’nün bu itiraz edilemez kararı ile Antigua ilk defa Amreika’ya karşı DTÖ’nün aldığı bir kararın aktörü oldu. Ancak beklentilerinin çok altında bir miktar ile yetinmek zorunda kaldı. Karar ile DTÖ mevzuatlarına aykırı hareket eden ABD azda olsa cezalandırıldı. Cezanın azlığı DTÖ mevzuatlarından bağımsız olarak ABD’nin keyfi uygulamalar yapabileceği şeklinde yorumlandı.
Kaynaklar: Bahismedya.com ve CNN - AP - E-Gaming Review - Gaming Intelligence Group - Pokernews - Pokerlistings
Newsweek dergisinde yer alan makaleye göre ABD’de online bahis ve kumarı yasaklayan yasa ülkedeki Hollywood ve Silikon Vadisi gibi milyar dolarlık sektörlerin telif haklarını tehlikeye atmış durumda. ABD geçtiğimiz yıl online bahis ve kumarı yasaklayan bir yasayı senatodan geçirmişti. Bu durum üzerine ülkesinin turizmden sonra en büyük ikinci gelir getiren sektörü olan online bahis ve kumar marketini büyük ölçüde yitiren Karayiplerdeki adalar ülkesi Antigua & Barbuda, Dünya Ticaret Örgütü’ne yaptığı itiraz ile ABD’den senelik 3.4 Milyar$ tazminat talep etmişti. Benzer tazminatlar alabilmek için AB ve Japonya dahil bir çok ülke de sıraya girmişlerdi.
DTÖ mevzuatına aykırı olarak hazırlanmış olan bu yasa Antigua’ya ABD’deki fikir sahipliği yasalarına aykırı davranma hakkı tanıyabilir. Bu da milyar dolarlık film ve yazılımların telif hakları alınmaksızın Antigua tarafından hürce kullanılıp pazarlanması anlamına gelir. Bu tehlike ABD’de online bahis ve kumarın tekrar düzenlemenin gerekliliği için yeterli kamuoyunu oluşturmuş durumda. Hollywood ve Silikon Vadisi lobicileri ABD Kongre Üyesi Barney Frank’in ortaya attığı düzenleme önerisinin arkasına geçmiş durumda. Tüm bu iç ve dış baskılar ABD’yi yeterince sıkıştırmış durumda. Online bahis sektörünün %50’sinden fazlasını oluşturduğu düşünülen Amerika’nın yeni bir düzenleme ile tekrar sektöre dönmesi bekleniyor. 22 Eylül’de Amerika DTÖ’ya ya ilk açıklamasını yapacak, yada muhtemelen ek süre isteyecek.
Kaynak: Newsweek ve Bahismedya.com
BBC‘nin 20 Haziran 2007 tarihli haberine göre online bahisi yasaklayan ABD’nin başı online bahis lisansı veren adalar ülkesi Antigua & Barbuda ile dertte. Antigua’nın Dünya Ticaret Örgütü’ne yaptığı itiraza göre Amerika’nın online bahisi yasaklaması ticaret kurallarına aykırı. Kendi ülkesinde lisansladığı bahis hizmetlerinin ülkesindeki dolaşımına izin vermeyen Amerika’dan yıllık 3.4 Milyar Dolar tazminat talep ediyor. Antigua’nın bu tazminat talebinden sonra AB’de benzer bir talepte bulundu. Sıradaki ülkelerin ise Hindistan, Japonya, Kosta Rika, Kanada ve Avusturalya olması bekleniyor.
Bu itirazda Antigua’nın en büyük kozu Amerika’nın kendi içinde bahise izin veren yasalara sahip olması ve birçok at yarışı bahisi firmalarının hizmet vermeye devam etmesi. Buradan hareketle Türkiye’nin başınında üyesi olduğu Dünya Ticaret Örgütü’nün kuralları çerçevesinde belaya girebileceğini söyeleyebiliriz. Bilindiği gibi Türkiye de tüm yabancı bahis şirketlerini illegal ilan etmiş ve İddaa adı altında tüm bahis oynatma haklarını tekel olarak %45 Yünan ortaklık yapısına sahip Inteltek şirketine devretmişti.
