Berkay Tanyolaç’ın 29 Temmuz 2008 tarihli, Bahismedya.com’a özel yazısı:

Dikatimi şu çekti; Spor Toto diyor ki:

“Şartnamede değişiklik yapılmadığı takdirde, REKABETİN ENGELLENECEĞİ, ihaleye sadece bir şirketin girebilmesi durumunun ortaya çıkacağı, bunun da yeterince yüksek bir fiyatın oluşmasına mani olacağı açıkça belirtilmiştir. Geçtiğimiz dönemde Sabah- ATV ihalesine tek şirketin girmesi nedeniyle kamuyounda oluşan eleştiriler dikkate alındığında, Spor Toto Teşkilatı’nın bu kararı almakla KAMU MENFAATİ açısından ne kadar doğru hareket ettiği anlaşılır.”

Oooo..Spor toto abileri…Ne oldunuz? Bakıyorum da rekabeti pek bir önemsemeye başlamışsınız. Size önceleri daha rekabetçi bir ortam ve tüketiciye daha kaliteli ürünler sunabilmek adına çoklu lisans ve internet lisansı verilmesi önerildiğinde neden buna “Ehmm..Hayır..Hayır efenim..Sosyal sorumluluk” cevabı veriyordunuz acaba?

Hem bana söyler misiniz.. Siz kimi kandırıyorsunuz? Tekel olarak devam ettirmeyi göze almış olduğunuz bu çark için rekabetten hangi ahlaki anlayışa dayanarak bahsedebiliyorsunuz? Ve bunu kamu menfaati manşeti eşliğinde sanki iyi şeyler yapıyormuşsunuz gibi kamuoyuna nasıl duyuruyorsunuz? Kamu menfaatinden bahsedebilmek için devlete daha fazla para kazandırmayı amaçlıyor olmanız gerekir. Fakat siz devlet tekeliyle, devleti olası bir liberalleştirmeye kıyasla daha yüksek gelirlerden mahrum bırakıyorsunuz. Bu aynı zamanda tüketicilerin daha kalitesiz ürünleri kullanmaya mahkum olmasına sebep oluyor.

Şartnamedeki bu değişikliğin altında buzağı aramaya aslında çok da gerek yok. Çünkü “ÖKÜZ” ortada duruyor. Elden geldiğince ihaleye katılım yeterliliklerini adil kılmaya çalışıyorlar. Böylece ikinci bir ihale iptali skandalı yaşanmasını istemiyorlar. Fakat yapamayacaksınız. Dışarda kalanlar elbette bu pastadan pay almak istemeye devam edecekler. Ve sözleşme süresi olan 10 yıl boyunca kenarda sıralarının gelmesini beklemeyecekler. Tekel anlayışı bizim hukukumuzda bile sektörün dışında kalan şirketleri haksızlığa uğratmaktadır (Lütfen bkz. Anayasa, madde 167). Bu nedenle yeni İDDAA ihalesini kim alırsa alsın, sözleşme 10 sene süremeyecektir. Spor Toto tekel inadını devam ettirdiği sürece de yeni ihale skandallarının önü alınamayacaktır.

Bu nedenle Spor – Toto önünde veya sonunda bu sektörü liberalleştirmeye mahkumdur. Ne kadar önünde olursa, bu işin tüketicilerine karşı o kadar “sorumlu”, ne kadar sonunda olursa da  bir o kadar “sorunlu” olur. Bu sektördeki tüketicilerin tümü adına konuşuyorum; Biz, bizim istediğimiz ürünleri bize sunan bir teşkilat müdürlüğü istiyoruz. Çünkü sizin müşteriniz şirketler değil tüketicilerdir! Sizin öncelikli sorumluluğunuz budur!

Biz, bizim yerimize sosyal sorumluluk kararları alan ve bize aslında nasıl davranmamızın daha iyi olacağını söyleme cüretini göstermiş bir teşkilat müdürlüğü istemiyoruz. Bana bahsedeğerimi, gamebookers’ımı, betfair’imi, bet365′imi, bwin’imi geri verin (Ayrıca bkz: Ben radyomu istiyorum). Alın terimle kazandığım parayı bahis oynamak istediğimde sadece İDDAA’ya yatırmak zorunda olduğumu söylemeyin. Benim param o çünkü. Sizin ya da İDDAA’nızı nasıl sattığınız umrumda olmayan şirketlerin değil!

Berkay Tanyolaç

Not: Bu yazı Bahismedya.com’a özel olarak yazılmıştır. Herhangi bir basın – yayın organından alıntı değildir. Kaynak göstermeden haberlerimizi ve köşe yazılarımızı yayınlayan basın – yayın organlarına karşı her türlü yasal haklarımız saklıdır.

Hürriyet Gazetesi’nin 27 Temmuz 2008 tarihli haberi: Doğan Yayın Holding, Sabah Gazetesi’nde dün yayımlanan ’İddaa İhalesi Şartnamesi’ ile haberin ’yalan ve kasıtlı bir iftira olduğunu’ açıkladı.

Doğan Grubu ve ihaleye birlikte girdiği Lottomatica Şirketi’nin, ihale şartnamesinde yer alan finansal kriterin değiştirilmesi ile ilgili hiç bir isteği ve girişimi olmadığını açıklayan Doğan Yayın Holding, Spor Toto’nun yaptığı bu değişiklikle rekabetin önünün açıldığına da dikkat çekti.

Kasıtlı bir iftira
Doğan Yayın Holding tarafından yapılan açıklamada şöyle denildi: “Sabah Gazetesi’nde grubumuza iftira atan yalan bir haber daha yayınlanmıştır. Haberde, İddaa İhalesi Şartnamesi’nde yer alan, özkaynak ve kısa vadeli borçların özkaynağa oranı ölçüleriden oluşan finansal kriterlerin, Doğan Grubu’nun isteği üzerine değiştirildiği iddia edilmiştir. Bu kesinlikle yalan ve kasıtlı bir iftiradır.”

Değişiklik talebimiz olmadı
Doğan Grubu’nun ve ihaleye birlikte girdiği Lottomatica Şirketi’nin, ihale şartnamesinde yer alan bu iki finansal kriterin değiştirilmesi ile ilgili hiç bir isteği ve girişimi olmadığı vurgulanan açıklama, şöyle devam etti: “Bu değişiklik, ihaleye katılmak isteyen başka şirketlerin talebi üzerine yapılmış olabilir. Veya Teşkilat kendi arzusuyla böyle bir değişiklik yapma ihtiyacı duymuştur.”

Spor Toto nedenini açıkladı
Spor Toto yönetiminin, bir gün önce yaptığı açıklamayla şartnamenin hangi amaçla değiştirildiğini net bir şekilde ifade ettiği hatırlatılarak, şöyle denildi: “Şartnamede değişiklik yapılmadığı takdirde, rekabetin engelleneceği, ihaleye sadece bir şirketin girebilmesi durumunun ortaya çıkacağı, bunun da yeterince yüksek bir fiyatın oluşmasına mani olacağı açıkça belirtilmiştir. Geçtiğimiz dönemde Sabah- ATV ihalesine tek şirketin girmesi nedeniyle kamuyounda oluşan eleştiriler dikkate alındığında, Spor Toto Teşkilatı’nın bu kararı almakla kamu menfaati açısından ne kadar doğru hareket ettiği anlaşılır.”

Değişmese tek şirket girerdi
“Sabah Gazetesi’nin yalan haberinde, ihalenin ’Adresinin belli’, bunun da Doğan Grubu olduğu belirtilmektedir” deniler açıklamada, şu değerlendirme yer aldı: “Oysa asıl adresi belli ihale, ancak ’Tek şirketin’ girebileceği bir ihale olabilirdi. Spor Toto bu kararı ile adres suçlamasını ortadan kaldırmış ve ihalede rekabetin yolunu açmıştır. Şimdi ihaleye girecek şirket sayısı yükselmiştir. Nitekim geçtiğimiz aylarda İstanbul’da Likör Fabrikası arsası için yapılan ihaleye tek şirket katılmış, ihale iptal edilip başka şirketlerin katılımı sağlanınca, fiyat yüzde 40 yükseğe çıkmıştır.”

En iyi teklifi veren kazanır
Açıklamada “Vicdan ve izan sahibi herkese sesleniyoruz. Halkın ve medyanın önünde açık arttırma sistemiyle yapılacak olan bir ihalenin adresi bugünden nasıl belli olabilir?” denilen açıklama şöyle devam etti: “Tek şirketin katılabildiği Sabah Grubu’nunki bir ihale olsaydı, bu suçlama yapılabilirdi. Ama en az 4-5 şirketin katılabileceği ve tüm katılımcıların önünde cereyan edecek bu ihalenin galibi, en iyi teklifi veren şirket olacaktır. Bundan da Spor Toto Teşkilatı ve kamu kárlı çıkacaktır. Dolayısıyla, Sabah’ın iftirasının amacı bu rekabeti önleyip, söz konusu ihaleyi ’Tek adrese’ yöneltmektir. Bunun altındaki niyetin ne olduğunun takdirini de kamuoyuna bırakıyoruz.”

Milliyet Gazetesi’nin 26 Temmuz 2008 tarihli haberi: Spor Toto Teşkilat Başkanlığı: Sabah gazetesinin haberi tümüyle gerçek dışı. İddaa ihalesinde satış noktası sayısının bine indirilmesinin nedeni, ‘adrese teslim’ ihale değil, girebilecek firma sayısını artırmak, rekabet ortamı oluşturmak…

Spor Toto Teşkilat Başkanlığı, Sabah gazetesinde yayımlanan “İddaa’da adres belli iddiası” başlıklı haberle ilgili olarak bir açıklama yaptı.

“Sabah Gazetesi’nin 25.07.2008 tarihli nüshasının birinci sayfasında ‘İddaa’da adres belli iddiası’ başlığıyla çıkan köşe yazısında eksik bilgilerin bulunduğu görülmüştür. Bu anlamda aşağıdaki açıklamamızın kamuoyuna duyurulmasını rica ederiz” denilen açıklamada şöyle denildi: “Haber-Yorum şeklinde kaleme alınan yazıda 12.08.2008 tarihinde yapılacak ‘Spor Müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis oyunlarının özel hukuk tüzel kişilerine yaptırılması’ ihalesinin sonucunun belli olduğu iddia edilmektedir. İhaleyle ilgili süreç incelendiğinde bu iddianın tümüyle gerçek dışı olduğu görülecektir.

‘Çok önemli bir atılım’
Türk sporunun sağlam bir mali altyapıya kavuşması için yaklaşık bir yıldır hazırlıkları süren ihalenin her aşaması işin uzmanı kişiler tarafından yürütülmüştür. Teşkilatımız belki de bugüne kadar çıkarılan en detaylı ihale kanunu hazırlamış ve TBMM tarafından tüm parti temsilcilerinin desteğiyle onaylanarak yürürlüğe girmiştir. Yüce Meclis’imizin konsensüsü ile yasalaşan kanun bu yönüyle de dikkat çekmiştir.”

Türkiye’de yeni bir sektör olması dolayısıyla spor müsabakalarına dayalı bahis işinin henüz emekleme döneminde olduğu, bu sektörün hukuki ve sosyal altyapısını oluşturmak için gösterilen çabanın herkes tarafından bilindiğine dikkat çekilen açıklamada, “Sporun çağdaş normlara ve ileri seviyeye ulaştığı ülkelere baktığımızda finansal sorunların bahis sektöründen gelen kaynaklarla çözüldüğü görülmektedir.

Bu açıdan bakıldığında ülkemizin sporu için ne kadar önemli bir atılım ortaya çıkmaktadır. Nitekim 2004 yılından günümüze kadar iddaa oyunundan elde edilen kaynaklarla yapılan tesis ve organizasyonlar bu açıklamaya sığmayacak kadar fazladır” denildi.

“Sabah Gazetesi’ndeki yazıda iddia edildiği gibi şartnamede 2 bin 400 olan bayi sayısının 1000’e düşürülmesinin temel amacı ‘adres belli’ olsun diye değil, rekabet ortamının oluşturulması ve ihaleye girecek firma sayısının artırılması için değiştirilmiştir” denilen açıklamada, daha sonra şu ifadeler yer aldı:

‘Maç sahada oynanır’
“Yukarıda da vurguladığımız gibi ülkemiz için yeni bir iş alanı olan bahis sektöründe tecrübe sahibi firma bulmak mevcut başbayii dışında imkânsızdır. Bu anlamda ihale şartnamesinin hazırlanmasının ne kadar güç bir iş olduğunu takdirlerinize bırakıyoruz. Kurumumuzun esas endişesi katılımın düşük kalması ya da tek firma tarafından teklif verilmesidir.

Nitekim daha önce gerçekleştirilen ihalede en çok eleştirilen nokta tek firmanın katılmış olmasıdır. Bu ihalede öncelikli kriterlerimiz: Rekabetçi bir ortam oluşturmak; daha çok firmanın katılımını sağlamak; çağdaş normlara uygun şeffaf bir ihale gerçekleştirmektir. Bütün bu bilgiler, adı geçen gazetenin temel iddiası olan bir firmanın kollanıp diğerlerinin saf dışı bırakılmaya çalışıldığı savını çürütmektedir.

Yazıda vurgulandığı gibi kamu ihale kanununa göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan 1750 terminal hesabı da gerçeği yansıtmamaktadır. 12.08.2008 tarihinde yapılacak ‘Spor Müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis oyunlarının özel hukuk tüzel kişilerine yaptırılması’ ihalesi kamu ihale kanununa tabi değildir.
Bilindiği gibi maç sahada oynanır. Türk sporu ve Türkiye için önem arz eden bu ihalenin oyun sahası ise hiç şüphesiz tekliflerin kapalı zarf usulü ile verileceği ihale toplantı salonudur. İhalenin en şeffaf biçimde yapılacağından kimsenin şüphesi olmamalıdır.”

Sabah ne demişti?
Sabah gazetesindeki haberde iddaa’nın ilk ihalesinde katılımcılardan 2 bin 400 satış noktası istendiği, daha sonra bu sayının 1.000’e düşürüldüğü, bunun da Doğan grubu ile birlikte ihaleye katılması beklenen satış noktası adedi düşük Lottomatica’nın yolunu açmak için yapıldığı iddia edilmişti.

Doğan Yayın Holding açıklaması: Adrese teslim ihale bize göre değil

Konu ile ilgili olarak Doğan Yayın Holding’ten de bir açıklama yapıldı. Açıklama şöyle:
“Sabah Gazetesi’nin 25.07.2008 tarihli nüshasında Spor Toto Teşkilatı tarafından yürütülmekte olan İddia İhalesi süreci ile ilgili olarak grubumuzu doğrudan hedef alan haksız, mesnetsiz ve kasıtlı bir karalama yapılmıştır.
Eskiden sadece tek bir firmanın katıldığı bir ihaleye çok sayıda şirketin iştirakinin mümkün hale gelmesini “adrese teslim” olarak nitelendirmek sağduyulu hiç kimsenin kabul edemeyeceği bir çarpıtmadır. Yeni ihale şartları tam tersine, kamu çıkarını kollayan, rekabetçi ve şeffaf bir ortam hazırlanmasına hizmet edecek niteliktedir.

‘İddia sahipleri aynaya baksın’
Grubumuz, faaliyette bulunduğu hiçbir dönemde ve hiçbir koşul altında ‘adrese teslim’ olarak nitelendirilebilecek ihalelerle ilgilenmemiştir. Grubumuz, halka açık bir şirketin kurumsal sorumluluk ilkelerine titizlikle bağlıdır; her girişimimiz açık ve şeffaftır.

Her ihalede olduğu gibi bu ihalenin de bir kazananı olacaktır. Ancak bu kazananın kim olacağını bugünden söyleyebilmek kuşkusuz mümkün değildir. Tüm ihale süreci halkın gözü önünde ve tüm açıklığı içinde cereyan edecektir. Bizi ‘adrese teslim’ ihale şartları düzenlenmekle karalamaya çalışan çevrelerin, gerçeklerin aynasına baktıklarında çok tanıdık bir görüntüyle karşılaşacakları muhakkaktır. Bunun değerlendirilmesini Türk kamuoyunun şaşmaz sağduyusuna bırakıyoruz.“

Sabah Gazetesi’nin 26 Temmuz 2008 tarihli haberi: iddaa şartnamesinde 3 önemli değişiklik var. Bayi sayısının düşürülmesi, borç ve özkaynak şartlarındaki iyileştirme Doğan’ın ortağı Lottomatica’yı işaret ediyor..

Spor Toto tarafından son anda ertelenen iddaa ihalesine ilişkin şartnamede Aydın Doğan ve ortağı Lottomatica’yı işaret eden bayilik şartı indiriminden sonra özkaynak ve borçluluk oranları konusunda da değişiklik yapıldığı belirlendi. Lottomatica’nın tutturamayacağı özkaynağın aktiflere oranına ilişkin şart 0.35′ten 0.10′a çekilirken kısa vadeli borçların özkaynağa oranının da 0.75′ten 0.60′a indirildiği ortaya çıktı.

DEVLER İLGİLENİYOR
Dünya devleri Ladbrokes, Lottomatica, Yunan Intralot, Austria Lottary’nin yanı sıra Türkiye’den Esas Holding, Arena, Net Holding, Coral, Doğan Grubu ve halihazırda iddaa’yı işleten Karamehmet’e ait İnteltek iddia ihalesi için hazırlanıyor. İhaleye Doğan Grubu, İtalyan Lottomatica ile giriyor. Yıllık minimum 1.5 milyar dolarlık ciro garantisiyle 10 yıllık ihaleye çıkmaya hazırlanan Spor Toto Teşkilatı, geçen hafta 21 Temmuz olarak kararlaştırdığı iddaa ihalesinin tarihinin 12 Ağustos’a çekildiğini duyurmuştu. Ancak tarih yanında şartnamede de değişiklikler yapıldığı öğrenildi. En önemli revizyon bayi şartında oldu. Eski şartnamede bayi şartı 2 bin 400 olarak konuldu ancak yenisinde kurulması gereken bayi sayısı 1000′ indirildi. Bu şartın Lottomatica için düşürüldüğü belirtilirken bu iddiaya bilanço yeterliliğine yönelik şartlarda yapılan değişiklikler de eklendi.

BORCU ARTTI
Buna göre eski şartnamede özkaynağın aktife oranı yüzde 35 öngörülürken, oran yeni şartnamede yüzde 10′a çekildi. Bir diğer değişiklik ise borçlarla ilgili. Verilere göre kısa vadeli borçların özkaynağa oranının yüzde 75′ten küçük olması gerekirken bu şartın yüzde 60′a indirildiği öğrenildi. Lottomatica’nın yüzde 35′lik şartı tutturamadığı nedeniyle oranın yüzde 10′a çekildiği, kısa vadeli borçlarının da geçen yıl Gtech’i aldığı için yüksek olduğu belirtildi. Şirketin bu alışveriş nedeniyle bilançosunda 2.2 milyar Euro’luk borç olduğu, bu yüzden borçluluk şartının düşürülüğü iddialar arasında.

İddaa’nın Tarihçesi:
1 2002′de altyapı için açılan ilk ihalede 5 firma şartname satın aldı. Ancak İnteltek dışında kimse teklif vermedi.

2 2008 şubat ayına kadar geçerli olan sözleşme, gelirden yüzde 4.3 oranında pay alınmasını öngörüyordu.

3 İkinci ihale Eylül 2003′te yapıldı. İnteltek’in katıldığı ihale yüzde 12 pay ile sonuçlandı. Böylece firmanın aldığı pay % 16.3′e çıktı.

4 Normal süresi 8 yıl olan sözleşmeyi, Danıştay, “Yasal zemini yok ve hukuka aykırı olarak yapıldı” gerekçesi ile Mart 2007′de iptal etti.

5 Bunun üzerine Spor Toto, oyunun durmaması için İnteltek’le 1 yıllık geçici sözleşme yaptı. Sözleşme, Mart 2009′da sona erecek.

6 12 Ağustos’taki ihale ertelenmezse kazanan firma Mart 2009′da hizmete başlayacak.

‘Amaç katılımı artırmak’
Spor Toto Müdürlüğü, yaptığı yazılı açıklamayla şartnamedeki değişikliğin nedenini katılımı artırma isteğine bağladı. Açıklamada, bayi şartının 1000′e çekildiği kabul edilirken amacın ‘adresin belli’ edilmesi değil, rekabet yaratmak olduğu kaydedildi.

‘Değişmezse yine tek firma katılır’
Doğan Yayın Holding İcra Kurulu Başkanı Mehmet Ali Yalçındağ, yaptığı yazılı açıklamada ihale ile ilgilenen şirketlerin katılıma kısıtlama getiren şartlara ilişkin endişelerini Spor Toto’ya ilettiklerini söyledi. İddaa için 2002 ve 2003′te açılan iki ihalede de İnteltek dışında teklif veren olmadığını hatırlatan Yalçındağ, şartnamenin değişmemesi halinde yine ihaleye tek bir firmanın katılacağı kuşkusunu yetkililere dile getirdiklerini belirtti. Yalçındağ, İdare’nin de bu endişeleri dikkate alarak katılımı artırmak için şartnameyi değiştirdiğini ifade etti.

Sabah Gazetesi’nden Şelale Kadak’ın 25 Temmuz 2008 tarihli köşe yazısı: Şu sıcak yaz günlerini sanırım daha da ısıtacak olan bir ihale 12 Ağustos’ta yapılacak. Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü, son yılların en popüler bahis oyunu olan iddia için ikinci kez ihaleye çıkacak.

Ancak bu dünyanın içinde olanlardan ve de ihaleye hazırlananlardan bazıları ısrarla iki kez iptal edilen şartnamenin son şeklinin birilerini adres gösterdiğini ileri sürüyor. Bu hakikaten üstünde durulması gereken bir konu. Birazdan bu konuya değineceğim ama önce ihaleye hazırlık yapan grupları hatırlatalım.

Şartname alan şirketlerden Doğan Holding İtalyan ortağı Lottomatica ile, Esas Holding İngiliz Ladbrokes ile ihaleye hazırlanıyor. Mevcut yüklenici firma olan ve şans oyunlarını Doğu Avrupa, İtalya, Güney Amerika, ABD’nin bir iki eyaleti ile Rusya’da kuran Yunanlı Intralot ile Mehmet Emin Karamehmet’in ortak olduğu İnteltek’in de ihaleye sıkı hazırlandığını unutmamak lazım. Gelen haberlere göre, bir ara Fiba Holding’in de ilgilendiği ihalede İngiliz Coral’ın, Meteksan’ın, Austria Lottary’nin de adı geçiyor.

Türkiye’de futbol bahis oyunları sisteminin altyapısı için ihale 2001′de olmuştu. Altyapı kurulduktan sonra da 2003′de bahis oyunlarının ihalesi yapıldı ve iddaa markası o tarihten sonra giderek popülerleşti.

Öyle ki anlatılanlara bakılırsa, İnteltek, ilk yılın planında 1 milyar dolar ciro yapacağını ilan ettiğinde, cirosu ancak birkaç milyon dolarlar mertebesinde olan Spor Toto ile Milli Piyango yöneticilerine epey uçuk gelmişti. Ama gel gör ki iddaa, hedeflenenin 1 milyar dolar cironun dahi üstüne çıkarak ilk yılı kapattı.

Demek istediğim bu iş oynayanlardan ziyade oynatanlara iyi para kazandırıyor, tabii risk yönetiminin çok iyi kurgulandığı takdirde. Devletin de sıkı gelir elde ettiğini unutmamak gerekiyor.

Yüzde 6′nın altı macera!
Gelelim 12 Ağustos’ta yapılacak ihale öncesi piyasalarda konuşulanlara…

İhaleye katılan firmalardan istenen ciro 1.5 milyar dolar. Ciro üzerinden en düşük komisyon oranını teklif edecek olan firma bu ihaleyi alacak. İsmini vermek istemeyen bir haber kaynağım, yüzde 6-7′nin altında verilecek herhangi bir rakamın macera olacağını söylüyor. Anladığım şirketlerin hukukçularının harıl harıl şartname üzerinde çalıştığı ve ihale sonrası iptal istemi için şimdiden hazırlandıkları… Lafı fazla uzatmadan ihaleye hazırlananlardan birine ait olan şu görüşlere yer vermek istiyorum:

“Şartnameye tecrübe faktörü konmuştu. Yani satış noktası adedi ve ciro. İlk çıkılan ihale ilanında satış noktası adedi 2 bin 400 idi. Bunu şimdi 1000′e düşürdüler. Peki o güne kadar neredeydiniz diye sorar insan? İdare bir yıl bunun çalışmasını yaptı, şirketlerle görüştü. Niye 2 bin 400′dü ilki? Onu da şu anki mevcut şirketin 4 bin satış noktası olduğundan hareket etmiş ve bunun da yüzde 60′ını almışlardı. Şimdi herkes ihaleye katılan şirketlerden hangisinin en düşük satış noktası adedi var ona bakıyor, bunu bulmak hiç de zor değil.

Örneğin Lottomatica’nın satış noktası adedinin düşük olduğu biliniyor. Şirketler kazanamadıkları takdirde dava konusu olacak.

Bırakın geçmişi falan. İhale Kanunu’nda, son beş yılda sözleşme ile proje değerinin en az yüzde 25′ini gerçekleştirme şartı aranıyor. Buradan hareket edereken, 6 bin tane satış noktası istiyorsun, bin tane gezici satış noktası istiyorsun. Yani 7 binin yüzde 25′i, 1750 terminal yapar niye buna değil de 1000′e düşürüyorsun, o zaman bu ihale kanunu yanlış mı?

Niye bunu ayrıca son dakikada yapıyorsun?”

Açıkçası ben başka iddialar da duyuyorum ancak belgesiz bunları dile getirmek anlamsız. Hem zaten haksız bir ihale olduğu takdirde şirketlerin ayağa kalkacağına her türlü bilgiyi, belgeyi kamuoyuna sunacağına eminim.

Milliyet Gazetesi’nin 21 Temmuz 2008 tarihli haberi: Milli Piyangoda özelleştirme süreci başlıyor. Ağustos ayı içinde ihaleye çıkarılması planlanan Piyangoda, hasılatın yüzde 17’sini işletici firma alacak.

Halen TBMM Genel Kurulunda görüşülmekte olan Mali Kontrol Kanun Tasarısı içinde yer alan piyango özelleştirmesi, bu hafta yasalaşması beklenen söz konusu düzenlemeyle birlikte başlayacak.

AA muhabirinin edindiği bilgiye göre ilgili kanunun Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün onayı sonrasında Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından Milli Piyango özelleştirmesiyle ilgili esasları belirleyen “Şans Oyunları Lisansının Verilmesi Hakkında Yönetmelik” çıkarılacak. Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun lisans devri kararı ile birlikte de talih oyunlarının özelleştirilmesine ilişkin hukuki altyapı tamamlanmış olacak. İdari ve teknik şartname çalışmaları da büyük ölçüde bitilirken, mevcut gelişmeler çerçevesinde. Milli Piyango için önümüzdeki ayın ikinci yarısında ihaleye çıkılması bekleniyor. Teklifleri alma ve teknik
değerleme sürecinin 3 ay süreceği tahmin edilirken, ihale işlemlerinin yılın sonlarında tamamlanması öngörülüyor.

PEŞİN BEDEL AĞIRLIKTA
AA muhabirinin edindiği bilgiye göre, 10 yıl süreyle lisans devri yoluyla özelleştirilecek Milli Piyangoda, devrin peşin bedelle mi yoksa hasılat paylaşımı yoluyla mı yapılacağına Özelleştirme Yüksek Kurulu karar verecek. Yetkililer, son dönemde peşin bedelle satışın ağırlık kazandığına işaret ediyor.

Bu arada özelleştirmeye ilişkin esas ve usullerin yanı sıra, devir sonrası denetim ile yasak fiil ve eylemleri de düzenleyen Şans Oyunları Lisansı Yönetmelik Taslağı, ihaleyi kazanan işletici firmaya, hasılattan
yüzde 17 pay verilmesini öngörüyor. Taslak, Milli Piyango İdaresine de yüzde 3’lik bir kaynak devrini hükme bağlıyor.

Taslağa göre, 18 yaşın altındaki kişilere şans oyunu oynatılamayacak, şans oyunlarıyla ilgili aşırı reklam verilemeyecek. Bunun sağlanması için de, çeşitli enstrümanlar devreye sokulacak.

Kamu paylarının aynen ödenmesini de sağlayan Taslak çerçevesinde, işletici firma, Milli Piyango İdaresinden onay almadan yeni oyun oynatamayacak. Bu kapsamda yeni oyunlar için önceden İdareye
başvurulacak. Mevcut oyunlarla ilgili planlar da, İdare onayına sunulacak. Buna göre, işletici, oyun planlarını 6 aylık ya da yıllık olarak idareye gönderecek ve buradan onay alacak.

SAATLİK VE GÜN İÇİ OYUNA İZİN YOK
İşletici firma, oyun planlarında saatlik ve gün içi oyunlara yer veremeyecek. Oyunlar arasında en az 24 saat süre bulunacak. Yasak fiil ve eylemlere ilişkin hükümlerle de, hasılatın gizlenmesi veya
kamu kaynaklarının saklanması ve eksik yatırılması gibi durumlarda işletici firmaya, yıllık hasılatının yüzde 4’ü ile 5’i arasında para cezası kesilecek.

18 yaşın altındaki kişilere oyun oynatanlar ile düzenlemelere aykırı diğer hareketler de, hasılata bağlı olarak belli oranlarda cezaya tabi tutulacak.

MPİ’DEN HASILAT TAKİBİ
Özelleştirmeye paralel yeniden yapılandırılacak Milli Piyango İdaresi, yeni dönemde daha çok gözetim ve denetim birimi olacak. İdare, devir sözleşmesinde yer alacak bir madde uyarınca, elektronik oyun sistemi üzerinden hasılatı takip edecek. Bu şekilde hasılat, ikramiye ve kamu payları güvence altında tutulacak.

Öte yandan özelleştirme sürecinin tamamlanmasının ardından, işletici firmaya, altyapıyı oluşturması için en az 6, en fazla da 1 yıl süre verilecek.

İhalenin tamamlanması, Rekabet Kurumu ve Danıştay gibi kuruluşların incelemeleri ve altyapının kurulması süreci, belirli bir zaman alacak. Yetkililer, mevcut şartlarda talih kuşunda özel sektöre devrinin ancak 2010 yılı başlarında mümkün olabileceğini ifade ediyor.

ÖZELLEŞTİRMEYE İLGİ BÜYÜK
Öte yandan Milli Piyangonun özelleştirilmesine yabancı piyango kuruluşlarının büyük ilgisi de devam ediyor.

Piyango özelleştirmesi konusunda bilgi alan yabancılar arasında Koç Grubu ile işbirliği yapacağı belirtilen Yunan OPAP’ın yanı sıra, “GTech-Lottomatica (İtalya-ABD, terminal ve yazılım sağlıyor), Essnet-Tattersall’s (İsveç), Scientific Games (ABD, terminal ve yazılım sağlıyor), Camelot (ABD), Intralot (Yunanistan), Austrian Lotteries (Avusturya) ve Sisal (İtalya) bulunuyor.

Koç Grubunun yanı sıra, Intralot ile ortak hareket eden Çukurova Grubu, Doğan Holding ve İş Yatırım da bu özelleştirmeyle ilgileniyor.

Gazeteport‘dan Yavuz Semerci’nin 11 Temmuz 2008 tarihli yazısı: Geç kaldım.
Bir gazeteci olarak geçen hafta kulağıma fısıldanan bilgileri inceleyerek yazmakta geç kaldım. Kamuoyu, İddaa İhalesi’nde olup bitenleri, olup bittikten sonra aktardım.

Üzgünüm.

Dün milyonlarca kişiyi yakından ilgilendiren İddaa İhalesi’nde bazı firmalar ağır ihale şartnamesini değiştirmek istediğini ve bu konuda bakanlık koridorlarını aşındırdığını dün yazmıştım. Daha yazının mürekkebi kurumadan, bugün Resmi Gazete’de ihalenin tarihi ve şartname koşullarının değiştirildiğini öğrendik. Yani lobi faaliyeti başarılı oldu.
Bugün size değişen şartnamenin katılımcı firmalar için anlamanı aktaracağım. Bu değişikliklerin vatana millete ve de futbol endüstrisine olumlu mu olumsuz mu yansıyacağına dair teorik tartışmayı başka bir yazıya bırakıyorum.

****

Dünkü yazıya tekrar döneyim:
Doğan Grubu ile birlikte katılacak olan Lottomatica’nın ihale şartnamesindeki şartlara uymadığını, bunun için bakanlık kulislerinde dolaşan ve şartnamenin değişmesi için kulis yapıldığı dair söylentileri de sizlere aktarmıştık.  Ve demiştik ki, doğru mu değil mi bugün-yarın anlarız.
Bakın neler oldu:
“Ertelenebilir” dediğimiz ihale 12 Ağustos’a ertelendi.
Neden ertelenebilir diyorduk?
Çünkü ihale şartnamesi çıktıktan sonra sözünü ettiğimiz büyüklükte değişikliklerin zeyilname ile yapılması mümkün değildi. İhalenin iptal edilip yeniden açılması, yeni bir şartname çıkarılması gerekiyordu.
Yani ihale, kurallarının değiştirilmesi için ertelendi…
Peki kurallar neden değiştirildi?
İddia açık: Doğan’ın ortağı Lottomatica’nın içinde bulunduğu koşullar ihale şartnamesine uymadığı için.
Lottomatica’nın şartları neden ihale şartnamesine uymuyordu?
İki açıdan uymuyordu.
1) Bilançosunda bir önceki yıl satın aldığı ABD’li G-Tech şirketi nedeniyle 2.3 milyar euro borç yükü vardı. Bu da ihalenin özkaynak/toplam aktif rasyosunun 0.35’in altında olmaması gerektiği yönündeki kriteri karşılamıyor, 0.28’de kalıyordu.
2) İhaleye girecek olan şirketlerin müşterek ve sabit ihtimalli bahis işinde en az 2.400 adet bayiden oluşan bayi ağını işletmiş olması ve en az 1 milyar 122 milyon YTL’lik risk yönetimi yapması gerekiyordu. Dünyanın en büyük oyun şirketi olmasına rağmen Lottomatica’nın bu genişlikte bir ağı olmadığı konuşuluyordu.
İşte bu nedenlerle Doğan Grubu’nun çeşitli aracıları kullanarak Bakanlık’ta kulis yaptığına dair duyumların kulağa mantıklı geldiğini ifade etmiştik.
Bakın, aradan 24 saat dahi geçmeden şartname nasıl değişti:
1) Eski şartnamede 0.35 olan özkaynak/aktif rasyosu oranı 0.10 oldu. Borçları düzenleyen diğer bilanço yükümlülükleri de aşağı çekildi. Kısa vadeli toplam borçların öz kaynaklara oranının 31/12/2007 tarih itibarıyla 0.75’ten küçük olması şartı, 0.60’dan küçük olmasına dönüştürüldü.
2) Bahis işi tamamen risk yönetimine bağlı bir iş olduğu için bayi ağının doğru şekilde yönetimi büyük önem taşıyor. Şu anda 4 bin bayisi bulunan İnteltek’in yüzde 60’ı; yani 2 bin 400 tane bayi işletme üzerine kurulmuş olan şartnamenin bu maddesi de 1.000 bayiye indirildi. Yani Doğan’ın ortağı olan Lottomatica için uygun olan seviyeye.
Büyük tesadüf!
Doğan Grubu gazetelerinde Türkiye’nin en büyük ihalelerinden birine yönelik tek satır haber çıkmıyor. Grubun yöneticisi yasal olarak yasaklanmış olmasına rağmen televizyonda bahis kanalı kuracaklarını söylüyor. Hem de henüz ihale yapılmadan önce kurulan yabancı ortaklık ihale şartnamesine uygun koşullar taşımıyor. Sonra şartname değişiyor, koşullar yumuşatılıyor ve yeni şartname açıklanıyor. Bu gelişmeyi nasıl yorumluyorsunuz?

****

Keyifli bir ihale izleyeceğiz. Hazır mısınız?

Sabah Gazetesi’nin 12 Temmuz 2008 tarihli haberi: İDDAA’NIN 21 Temmuz 2008′de yapılacak olan ihalesi 12 Ağustos’a ertelendi. Ertelemede, ihaleye Doğan Holding ile birlikte girecek olan İtalyan Lottomatica’nın şartnamedeki yeterlilikleri karşılamamasının etkili olduğu iddia edildi. Resmi Gazete’nin dünkü nüshasında yer alan erteleme duyurusunda ihalenin ertelenmesinin nedeni olarak yeni şartnamede “İhaleye katılımı ve ihalede rekabeti arttırmaya yönelik olarak ihale dokümanında gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra yeniden ihale yapılması amacıyla iptal edilmiştir” ifadesi kullanıldı.

Gazeteport’un haberine göre ertelemede, Doğan Grubu ile birlikte katılacak Lottomatica’nın ihale şartnamesindeki koşulları karşılamaması etkili oldu. İhale şartnamesinde özkaynakların aktife oranının 0.35 ve üstü olması şartının Lottomatica’da 0.28′de kaldığı belirtilen haberde Resmi gazetede yayımlanan yeni şartlarda bu oranın 0.10′a çekildiği belirtildi. Haberde Lottomatica’nın 2 bin 400 adet bayi şartını da karşılamadığı belirtilirken dün yayımlanan yeni şartnamede minimum bayi sayısının bin adede düşürüldüğüne dikkat çekildi.

Gazeteport‘dan Yavuz Semerci’nin 10 Temmuz 2007 tarihli yazısı: Kimse gündeme getirmiyor ama Türkiye 21 Temmuz’da tarihi bir ihaleye sahne olacak.

Spor Toto Teşkilatı, son dört yılda Türkiye’nin en büyük bahis oyunu haline gelen İddaa için ihaleye çıkacak.

İhaleye ilgi oldukça fazla.

Şartname alanlar arasında dünya devleri de var. Dünya devleri Ladbrokes, Lottomatica, Esas Holding, Arena, Net Holding, Coral, Austria Lottary, Doğan Grubu ve şu anki yüklenici olan İnteltek şartname aldı. Ladbrokes ve Esas Holding’in, Lottomatica ve Doğan Grubu’nun ihaleye birlikte girmesi bekleniyor.

Bu kadar büyük bir ihalenin basın tarafından gündeme getirilmemesi şaşırtıcı.

Acaba bunda Doğan Grubu’nun ihaleyi ‘şimdiden kazandığına’ yönelik algının etkisi olabilir mi?

“Nereden çıktı bu?” derseniz, o zaman size D-Smart’ın Genel Müdürü (Doğan Grubu’na bağlı bir şirket) Murat Saygı’nın 5 Temmuz tarihli açıklamasını hatırlatalım.

Saygı diyor ki:

D-Smart’a her geçen gün yeni kanallar ekleniyor. Yeni açtığımız interaktif oyun kanalları büyük ilgi gördü. Çok yakında bahise başlıyoruz. Artık izleyicilerimiz isterlerse TV’de canlı bahis oynayabilecekler.”

Bir de Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 5. maddesine bakalım:

“Kanunun verdiği yetkiye dayalı olmaksızın, spor müsabakaları ile ilişkili olarak sabit ihtimalli veya müşterek bahis oynatanlar, oynanmasına yer veya imkân sağlayanlar, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılır.

Yurt dışında oynatılan her çeşit bahis veya şans oyunlarının internet yoluyla ve sair suretle erişim sağlayarak Türkiye’den oynanmasına imkân sağlayan kişiler, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.”

Kanun çok açık.

İhaleyi kazanan yüklenici dışında hiç kimsenin bahis oynatması mümkün değil. Dolayısıyla D-Smart’ın ihaleyi kazanmadan bir bahis kanalı açıp canlı bahis oynatma şansı yok.

Tabii burada denilebilir ki, bu iyiniyetle ve “İhaleyi kazanacağız” öngörüsüyle yapılan bir açıklama.

YAKIN MARKAJ

Ancak kulağımıza gelenler de ihale süreci öncesinde Ankara’da bazı kulis faaliyetleriyle ihale şartnamesi üzerinde sıkı bir “markaj” uygulandığını gösteriyor. İhalenin ertelenmesi sözkonusu olabileceği, böylelikle ihale şartnamesine zeyilname yoluyla değiştirilemeyecek bazı büyük kapsamlı değişikliklerin yansıtılabileceği konuşuluyor.

Bu markajın detaylarına girmeden önce, 21 Temmuz’da olması beklenen ihalenin şartnamesindeki detaylara göz atalım…

İçinde barındırdığı garantiler ve ilgilendirdiği kesim bakımından haber değeri oldukça yüksek.

İhaleye katılan firmalardan istenen yıllık 1.5 milyar YTL’lik ciro garantisi var. Süre 10 yıl olacağı için toplamda 15 milyar YTL’lik garantiye denk geliyor.

Bu açıdan bakıldığında devletin en fazla gelir elde edeceği ihalelerden biri.

İhalede en düşük komisyon oranını teklif eden firma, İddaa’nın yeni yüklenicisi olacak.

Şartnamede katılımcıları zorlayacak olan bazı noktalar bulunuyor.

Bunlardan ilki, katılımcı firmaların bayi sayıları ve yönettiği risklerle ilgili yükümlülükler.

ŞARTNAME NE DİYOR?

Şartnamede aranan niteliklerden biri “Müşterek ve sabit ihtimalli bahis işlerinde, son beş yıl içinde asgari toplam 1 (bir) yıl yurt içinde veya yurt dışında en az 2.400 (ikibindörtyüz) adet bayiden oluşan bayi ağını işletmiş olduğuna ve bu bayiler aracılığıyla en az 1 milyar 122 milyon YTL tutarında yıllık hasılatın risk yönetimini gerçekleştirmiş olduğuna ilişkin iş deneyimini gösteren belge.”

Mevcut yüklenici olan İnteltek’in 4 bin civarında bayisi var.

İhale şartnamesi, katılımcılar için bunun en az yüzde 60’ı olan 2 bin 400 bayisi bulunmasını şart koşuyor. Aynı zamanda İddaa tamamıyla risk yönetimine bağlı bir oyun olduğu için yüklenici firmanın bu alanda da deneyimli olması gerektiğini söylüyor.

Bu kriterleri tutturan firmaların sermaye yeterliliklerinin sağlanması için ise şu uygulamalar esas alınıyor:

- Dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar rasyosunun 31/12/2007 tarihi itibariyle en az 1,30 olması,

- Özkaynaklar/toplam aktif rasyosunun 31/12/2007 tarihi itibariyle en az 0,35 olması,

- Kısa vadeli toplam borçların öz kaynaklara oranının 31/12/2007 tarihi itibariyle 0,60’tan küçük olması, zorunludur.

Bu kriterler, akla Doğan Grubu’nun ortağı olarak ihaleye girmesi beklenen Lottomatica’nın geçen yıl yaptığı 4.5 milyar dolarlık G-Tech alımını getiriyor.

Bu alım nedeniyle Lottomatica’nın 2007 sonu bilançosunda 2 milyar 229 milyon euro borcu bulunuyor.

Lottomatica dünyanın en büyük oyun şirketi ve finansal durumuna ilişkin çok büyük bir tehdit yok gibi görünüyor, ama yine de şirketin 2007 sonu bilançosu incelendiğinde, özkaynakların toplam aktif rasyosuna oranında Lottomatica’nın asgari oranı (0.35) tutturmakta güçlük çektiği ve 0,28 düzeyinde kaldığı görülüyor.

Gerekçe bu ya da başka bir şey olabilir.

Ama bakanlık koridorlarına kadar taştığı öne sürülen yakın markajın doğru olup olmadığını çok kısa süre içinde anlayacağız.

İhale şartnamesi bugün-yarın değişir ya da ihale ertelenirse markaj başarılı olmuş demektir.

NOT: İhale şartnamesinde herhangi bir değişiklik olmaz ise, Türk futbolu için her koşulda çok büyük yarar sağlayan bir ihale izleyeceğiz.

Yüklenicisi kim olursa olsun, İddaa’nın yarattığı değeri ve Türk futboluna, kulüplere ve ekonomiye yaptığı katkının detaylarını ise yarın aktaracağız. Y.S.

Sabah Gazetesi’nin 09 Temmuz 2008 tarihli haberinden: