Uzun zamandır dikkat çekmek istediğimiz bir konuydu İddaa bayilerinin hali. FCbahis.com‘dan Sevgili Murat’ın köşe yazısı vesilesiyle bu konuyu tartışmaya açmak, bayilerdeki düşük yada olmayan hizmet kalitesi ve yaş sınırının uygulanmamasına dikkat çekmek istiyoruz. Öncelikle Murat’ın köşe yazısı ile başlayalım:

Bizlere sunulan kalitesiz hizmetin ve tekelci zorlamanın yanı sıra diğer ülkelerde bahisin bir eğlence, stres atma ve hatta sosyalleşmek için kullanıldığı ülkeler var. Bu ülkelerden biri de Almanya, ülkemizdeki bayii anlayışından çok farklı şekilde yürütülüyor. Fotoğraflarla tanımaya çalışalım…

Görüldüğü üzere çevre ile bağlantısı gayet modern sadece tabela ile bayiinin belirtildiği bizim bayilerimizdeki gibi dükkanın önüne reklam ablemli park direkleri, bangı bangır bağıran reklam afişleri yok!

Bayii içine giriş yaptığımızda içerde bir pub, bir cafe havası izlenimini veren görüntü ile karşılaşıyoruz. Karşılaşmaları canlı izleyebileceğimiz ve hiçbir ek ücretin talep edilmediği ayrı bir dikkat konusu. İstenildiği zaman sıcak, soğuk içecekler ve fastfood ürünleri ile hizmet verebiliyorlar. Bizim bayiilerimizde ise içki, sigara vb nekadar ilgi çekici zararlı ürün varsa +18 sınırlaması getiren tüm ürünleri bulunduruyor.

İddaa bayiilerinde alıştığımız görüntüden uzak sanki bozuk para ile kutu cola alabileceğimiz ve herşeyin bizim tekelimizde olduğu bir makina ile karşılaşıyoruz.

Para giriş bölümü 1euro’dan başlayarak kullanılabiliyor.

Kuponumuzu oluşturduktan sonra miktarı girip kuponumuzu onaylıyoruz ve kuponumuz geliyor.

Evet işin bizi en çok ilgilendiren tarafına geliyoruz seçenekler kısmına görüldüğü üzere 4 farklı dil seçeneği, kombine bonusu ve canlı bahis oynama seçenekleri karşımıza çıkıyor!!! Neredeyse internetnet ortamındaki imkanların çoğunu bizlere sunuyor….

Lig seçeneklerine göz attığımızda İddaa bayiilerinin içler acısı durumu birkez daha ortaya çıkıyor.Sezon başında olan bir lig hiçbir şekilde çekilmiyor veya sezon başında olmayan bir lig sezon sonu yaklaşırken veya tam ortasındayken bültenlere çıkmıyor. (İddaa’dan en çarpıcı örnek Japonya liginin eklenmesi)

Oranlar kısmına bakılacak olursa uzaklarda aramadan Beşiktaş’ın deplasmanda İddaa oranı 1.50@ iken buradaki oran 1.70@! Bahis seçenekleri bizlerdeki gibi sınırlı değil. Avrupa liglerine gayet bonkör bahisler açılıyor örneğin handikap, 3.5 over, ilk gol bahisi vs  bahis çeşitlerini bulabiliyorsunuz….

Murat’a bu gerçekleri ortaya koyduğu ve resimlerle örneklediği için teşekkür ediyoruz. Gördüğünüz gibi İddaa’da eksik olan tek şey oranlar aracılığı ile satılan ürünün kalitesi değil. Ürünün satıldığı yerlerdeki hizmet kalitesi de benzerleri ile karşılaştırıldığında oldukça düşük. Bu konuda bir başka Türkiye’ye örnek olabilecek ülke ise Türkiye’nin yapılandırdığı ancak organik bağının bulunduğu İngiltere’nin etkisi ile bahis marketi konusunda Türkiye’den daha ileri olan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti.

KKTC’nin en büyük bahis dükkanı (betshop) ağının sahibi olan Cyprus Sporting Clubs’ın Lefkoşa’da bulunan bir bahis dükkanının girişi soldaki gibi. Tüm bahis dükkanlarında aynı kaliteyi tutturmaya özen gösteren Cyprus Sporting Clubs’da hizmet kalitesi oldukça yüksek. Tüm dükkanlar canlı bahislerin seyredildiği televizyonlar ile kaplı. Dükkanda temizlik hakim. Klimalı ortamda bahislerinizi yaparken mekanda bulunan garsonlar aracılığı ile ücretsiz çay - meşrubat servisinden de faydalanabiliyorsunuz. Kuzey Kıbrıs’ta bu tip bir üst düzey hizmet ile karşılaşmamızın ana nedeni ülkede bulunan rekabet ortamı ve bahis dükkanlarının rakiplerinden oyuncu kapabilmek için uyguladığı yüksek standartlar. Ayrıca tüm dükkanlarda 21 yaş sınırının titizlikle uygulandığını belirtelim. Ülke yasalarında bahis dükkanlarının okullara uzaklık konusu ve küçük yerleşim birimlerinde bahis dükkanı açılamaması gibi konular yerel halkı ve gençleri koruma altına alacak şekilde düzenleme altına alınmış. Tüm dükkanlar fotoğrafta görüldüğü gibi gençlerin özenmesini engellemek amacı ile dışarıdan içerisi gözükmeyecek şekilde kaplanmış. Kısaca işin içine rekabet girdiğinde diğer konularda Türkiye’yi 20 yıl geriden takip eden KKTC’deki standartlar Türkiye standartlarının çok üstüne çıkmış.

Ülkemizdeki İddaa bayilerinin hali ise işler acısı. Sol tarafta bulunan, Vatan Gazetesi’nden alınmış olan fotoğrafta da görebileceğiniz şekilde sokaktan geçen her vatandaşın gözüne sokulacak şekilde özendirici büfe giydirmeleri ile her köşe başında bulunan büfeler kaldırımlara taşan bahis dükkanları haline getirilmiş. Burada yasa yapıcıların bilmesi gereken İddaa, Sayısal Loto yada 10 Numara gibi bir şans oyunu değil. İddaa Dünyanın her tarafında bulunan, ancak çeşitli düzenlemeler ile denetim altına alınması gereken bir bahis oyunu. Yani İddaa yutturulmaya çalışıldığı gibi şans oyunu değil düpedüz bahis. Sabit ihtimal dahilinde koyulacak miktar ve alınacak getirinin önceden belirlendiği, ikramiyelerin havuz sistemi ile belirlenmediği her oyun (şans oyunu değil) kumardır. Bu nedenle İddaa bayilerinin Sayısal Loto bayilerinden ayrı değerlendirilmesi gerekir.

18 yaş sınırının sağlıklı olarak uygulanmasından söz etmek mümkün olmuyor. Türkiye’de İddaa Yasası olarak bilinen yasa ile yasaklanan online bahis şirketleri tüm bahisçilerin bildiği gibi bu konuda oldukça hassaslar ve üyelerinden kimliklerini onaylamalarını istemek sureti ile 18 yaş sınırını çok iyi işletmektedirler. Türkiye’de ise İddaa bayiimi yoksa okul kantini mi olduğu belli olmayan ortamlar oluşabiliyor. Radikal Gazetesi, ta 19 Kasım 2004′te bu konuya ‘Dersleri Milli Kumar’ başlıklı bir yazı ile dikkat çekmiş. Aradan geçen 3 yıla yakın süre sonunda ise değişen tek şey aşağıdaki fotoğrafta gözüken çocukların en az 3 yıllık bahisçiler haline gelmesi. Haber içeriği şu şekilde:

Son günlerin gözde oyunu ‘iddaa’, ‘Spor Toto’ ve ‘Spor Loto’ gibi şans oyunlarına gençlerin ilgisi giderek artıyor. Şans oyunlarının oynandığı bayilerin önünde üzerlerinde okul forması bulunan çocukların fazlalığı dikkat çekiyor. Bu görüntüler “Gelecek endişesi ve kendini kabul ettirme çabaları gençleri şans oyunları ve kumara yönlendiriyor” diyen uzmanları endişelendiriyor. Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Sayısal Oyunlar Yönetmeliği’ne göre 18 yaşından küçüklerin bu tür oyunları oynamaları yasak. Yönetmeliğin 32. maddesi uyarınca 18 yaşından küçüklere oyun oynatan ya da ikramiye ödeyen bayilerin ruhsatı idare tarafından tek taraflı olarak ve herhangi bir bildirim süresine uyulmaksızın iptal edilebiliyor. Bu yasağa karşın bayiilerin önünde üzerinde lise forması, sırtında okul çantası kupon dolduran gençlere rastlamak mümkün. Bayilerin camlarına yapıştırılan ‘18 yaşından küçükler oynayamaz’ uyarısı ise ‘duvar yazısı’ olmaktan öteye gidemiyor. Okul çıkışında ya da ders aralarında bayilere giden gençler maç skorlarını doğru tahmin etmeye çalışarak, geleceğe yönelik planlar yapıyor. Bu duruma uzmanlar ‘kaygı’ ile bakıyor. Gençlerin bu yolla kumara alışabileceğini vurgulayan uzmanlar, anne, baba ve eğitimcileri de dikkatli olmaları konusunda uyarıyor.

Her sokağa çıktığınızda görebileceğiniz gibi Radikal’in bu haberine rağmen aradan geçen 3 yıla yakın süre sonucunda değişen pek bir şey olmadı. Ülkemizde %45 işletme ortağı bir Yunan şirketine ait olan bir firma tarafından okul çağındaki gençlerimize bahis oynatılmasının önüne geçilemiyor. Buna engel olacak icraatlar yapılmıyor. Aynı şirket arkasında durduğu yasalar ile bahisçilerin rekabetçi bir ortamda bahis oynamalarına engel oluyor. Türk bahisçisini kendisine mecbur bırakmak sureti ile karını daha da arttırmak için elinden geleni yapıyor. Rant maksimizasyonu konusundaki hiçbir düzenleme atlanmazken sosyal toplumumuz için önem arzeden bahis dükkanları konusunda hiçbir yasal düzenleme yapılmıyor. Spor Toto teşkiletı ise bu şirketin faaliyetlerinden gururla bahsediyor. Rekabetçi bir anlayış ile hizmet ve ürün kalitesinin arttırılmasına yönelik yasal düzenlemelerin önünü açmıyor, aksine yaptığı düzenlemeler ile bahiste modernleşmenin önü tıkanıyor.

Hem milyonlarca Türk bahisseverin hem de Dünyanın dört bir yanından bahis şirketlerinin bu aralar en büyük beklentisi yeni İddaa ihalesinin neler getireceği. Ya da neler götüreceği…

Milliyet Gazetesi‘nde bugün yeralan habere göre İddaa oyunundan ve ihalelerinden sorumlu olan Spor Toto Teşkilatı’nın görüş almak üzere Maliye Bakanlığı’na gönderdiği ihale yönetmelik taslağında mevcut işletmeci firma İnteltek’i korumaya yönelik hükümler bulunuyor. Yeni firmaların katılımını engelleyici unsurların ihale şartlarına eklenmesi, rekabetin ve rekabet sayesinde devletimizin ihaleden daha çok gelir elde etmesinin engellenmesi anlamına geliyor. Eleştiriler şu şekilde:

-İhalenin KİK kanunu çerçevesinde hazırlanmış olmaması.
-İhalenin hem imtiyaz sözleşmesi hem de hizmet alımı olarak tanımlanması, ihale iptalinin önünü açıyor.
-Mevcut sistemin korunması şartı yeni şirketin kendi sistemini kuramaması anlamına geliyor.
-İstenilen iş deneyimi belgesinin sadece mevcut şirkette bulunabilecek bir belge olması niyeti açıkça belli ediyor.
-Milyarlarca dolarlık bir ihalede yabancı ya da yerli bir danışma firmasının öngörülmemesi, ihaleye katılacak ortak girişimlerin hangi hukuki yapıda olacağının detaylandırılmaması ve istekli firmanın son 5 yıl içinde belli bir sayıda bayi ağını işletmiş olması hükmü de taslaktaki diğer olumsuz maddeler olarak sıralandı.
-İhalenin ilanı ile yapımı arasında 20 günlük bir süreç konulmasının da usulsüz olduğu vurgulanırken, böylesine kapsamlı uluslararası bir ihale için yabancı şirketlerin bu sürede değil teklif mektubu vermeyi, gerekli belgeleri hazırlayabilmelerinin bile mümkün olmadığı ifade edildi. 

Bu sadece taslak. İhale bu şekilde gerçekleşir mi bilmiyoruz ama Spor Toto’nun niyeti belli oldu. Yeni ihalede tüm dünyadan firmaların katılımı öncelikleri arasında yok. Birçok firmanın katılımı ile daha yüksek bedelle devlete daha çok gelir sağlamak pek akıllara gelmemiş. Daha önce İddaa yasası sonrası oyunun devamını sağlayan ihaledekine benzer olarak rekabetin önü kesilerek ihale yine mevcut şirkete verilmek isteniyor. Yani birden çok şirkete lisans verme, bahiste liberalleşme bir yana dursun, bu çağdışı tekel uygulaması devam ettirilmesinin yanısıra bir de mevcut firmadan başka firmaların da önü kesilmek isteniyor. İddaa yasası çıkartılırken bahsedilen liberalleşme unutulmuş. Yabancı ortak sınırlaması gündemde değil. Kısacası bu taslak modern bahis dünyası ile kıyaslanmak istendiğinde tam bir rezalet. Spor Toto’nun geleceği daha iyi görüp, dersini daha iyi çalışması lazım. Bu milyar dolarlık bir bahis ihalesi, belediyenin 3-5 milyarlık doğrudan alımlarına benzemez.

Bahis Medya’da 1 Mart 2007′de yayınladığımız haberimizde İddaa’nın vergi borcunun 250 Milyon YTL olduğunu duyurmuştuk. Güneş Gazetesi‘nden Talat Atilla’nın 7 Ağustos 2007 tarihli köşe yazısına göre yeni rakam 420 Milyon YTL. Yani birçok devlet ve yardımlaşma kurumlarına yaptığı katkıları ön plana çıkarmayı seven, ekmeğimizi paylaşıyoruz ve benzeri sloganlar ile halkımızın hassas duygu ve değerlerine yönelik reklam kampanyaları yapan ülkemizdeki bahis tekeli İddaa’nın devlete olan vergi borcu 420 Milyon YTL!

Habere göre işletme haklarının %45′i Yunanistan şirketine ihale edilmiş olan İddaa faaliyet gösterdiği ülke ve onun vatandaşlarına karşı asli görevi olan vergi ödemek konusunda kendisinde bu hakkı görerek Maliye Bakanlığı’na hiç de sıcak yaklaşmıyor. Yazıdan anlaşıldığı kadarı ile İddaa ülkemizdeki birçok şirket gibi çözümü vergiyi ödemekde değil kulis faaliyetlerinde bulacağa benziyor. Talat Atilla yazısında bu borcun siyaset ve futbolu karşı karşıya getireceğini belirtiyor. Konuyla ilgili Başbakan’dan randevu almaya çalışanlardan bahsediyor ve yazısını bahisçilerin İddaa’dan alışık olduğu bir tavır ile bitiriyor: Kabak, döne döne yine vatandaşın başına patlayabilir!

Bahis Medya’da daha önceki haberlerde de yer verdiğimiz gibi Amerika, ülkede online bahis ve kumarı yasaklaması nedeniyle oldukça zor durumda kaldı. Amerika’nın bahisi yasaklamasından sonra ülkesinde lisansladığı bahis şirketlerinin Amerika marketinde faaliyet gösterememesi nedeniyle maddi kayba uğrayan Antigua & Barbuda, ABD’yi ticaret kanunlarına aykırı bir düzenleme yaptığı gerekçesiyle Dünya Ticaret Örgütü’ne şikayet etmiş ve 3.4Milyar$ tazminat talep etmişti. Bu tazminat talebinin ardından Avrupa Birliği, Hindistan, Japonya, Avusturalya, Kanada, Kosta Rika, Macao ve 15 Karayipler ülkesini temsilen CARACOM aynı gerekçe ile ABD’den tazminat alabilmek için sıraya girmişlerdi.

Gaming Intelligence Group‘un 31 Temmuz 2007 tarihli haberine göre durum giderek kızışıyor. Ticaret politikası uzmanları ABD’nin bu tazminat talebi karşısında bir an önce gerekli yasal düzenlemeleri yapmak suretiyle gereken özeni göstermemesi nedeniyle, DTÖ’nün kredibilitesini sarstığı düşüncesinde. Cato Enstitüsü’nden Ticaret Uzmanı Sallie James’de benzer ifadelerle ABD’nin bu durum karşısındaki kayıtsızlığını ifade etti ve bu durumun değişmesi gerektiğini kaydetti. Yerel uzmanların ve sivil örgütlerin tepkileri, DTÖ yaptırımları ve artan baskılar ile ABD’nin kısa bir süre içerisinde online bahisi düzenlemesi bekleniyor. Bu durumda kendi ülkesinde (İddaa adı altında) bahis oynatan ancak online bahisi yasaklamış olan tek ülke kalacak: Türkiye.